Қалған көңіл - шыққан жан.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Қалған көңіл — өмірден, бір сөзден не бір іс-әрекеттен жараланып, суып қалған ішкі реніш. Шыққан жан — адам бойынан кетіп қалған жылылық, сенім мен ықылас. Мақалдың тура мағынасы жоқ, астарлы мәні терең: көңіл бір рет қалса, оны қайтару қиын; реніш жүрекке қатты тиеді. Сондықтан бұл сөз адамды абай болуға, біреудің жанын жараламауға үндейді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «көңіл» — адамның сезімі, ниеті, ықыласы. «Шыққан жан» — денеден кеткен жан емес, қайта біржола суып, алыстап кеткен адамдық жылылықтың бейнесі. Халық көңіл мен жанды бір-біріне жақын алып, екеуінің де нәзік, оңай сынатын қасиетін көрсетеді. Яғни ренжіген жүрек қайта бұрынғы қалпына келмеуі мүмкін деген ой айтылады.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қазіргі қарым-қатынаста өте орынды. Әсіресе отбасыда, достықта, жұмыста біреуге орынсыз сөз айту, сенімді ақтамау көңіл қалдырады. Мысалы, досың маңызды сәтте уәдесінде тұрмаса, арадағы сыйластық суып қалуы мүмкін. Сондықтан бұл мақал адамды ойланып сөйлеуге, уәдеге берік болуға шақырады.