Қабырғалы қара нар,
Қабырғасын сөксең, бақ етпес.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамға да, мықты тұлғаға да қатысты айтылады. «Қабырғалы қара нар» — жүгі ауыр болса да, мойымайтын, сабырлы, төзімді күш иесі. Оның «қабырғасын сөксең де, бақ етпес» деуі — нағыз берік адам сыртқы қысымға, сөзге, қиындыққа шағым айтып, жасып кетпейді деген ой. Астарлы мағынасы: ерік-жігері мықты, мінезі орнықты жан ауыр сынақта да сабыр сақтайды, намысын бермейді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қара нар» — халық танымындағы төзім мен күштің бейнесі. Нар шөлге де, жолға да шыдамды, ауыр жүк көтеретін мал ретінде алынады. «Қабырға» — адамның ішкі діңі, берік тірегі сияқты ұғынылады. Ал «сөксең» сөзі қатты тиісу, жаныштау, қинау мағынасын береді. Яғни образдар арқылы төзімді, берік мінездің сынға да сынбайтыны көрсетілген.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қиындыққа мойымайтын адамдарға қатысты айтылады. Мысалы, жұмыста үлкен жауапкершілік түсіп, қысым күшейсе де, сабырын сақтап, істі соңына дейін жеткізген қызметкер туралы: «Нағыз қабырғалы қара нар екен» деп айтуға болады. Мұнда мақтаумен бірге мінездің беріктігі де бағаланады.
Qabyrǵasyn sókseń, baq etpes.