Иттің шені - қарғыбауы.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, иттің мойнына тағылатын белгісі — қарғыбау. Астарлы мағынасы: әркімнің өз орны, өз шегі, өз деңгейі болады; соған лайық белгісі мен міндеті де соған сай. Адам да, мал да, қызмет те өз тәртібімен бағаланады. Біреудің дәрежесін сыртқы көрініспен емес, оның шын болмысымен тану керек деген ой жатыр.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ит» — төменгі, бағынышты күйдің бейнесі, ал «қарғыбау» — тізгін, тәртіп, шектеу, иелік белгісі. Яғни қарғыбау иттің кімге қарайтынын, қайда жүретінін көрсетсе, өмірде де әр нәрсенің өз межесі бар екенін меңзейді. Бұл теңеу арқылы халық орынсыз даурықпауға, шектен аспауға, әр істің салмағын білуге шақырады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал қызметте, қарым-қатынаста, мінезге баға бергенде қолдануға болады. Мысалы, біреу өз деңгейінен жоғары сөйлеп, өзін тым асыра көрсетсе, үлкендер «Иттің шені — қарғыбауы» деп, адамға жарасымды шама мен тәртіпті еске салады. Бұл — кішіпейілділік пен орынды танудың белгісі.