Иттің ішіне сары май жақпас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал біреудің ішкі ниеті дұрыс болмаса, оған сырттай қанша жақсы іс жасасаң да, пайдасы аз екенін білдіреді. Тура мағынасында иттің ішіне сары май жақсаң да, ол соны түсініп, бағалап кетпейді. Астарлы мағынасы — мінезі қатты, көкірегі тас, жақсылықты сезінбейтін адамға жұмсақ сөз де, игі әрекет те әсер етпеуі мүмкін деген ой. Сондықтан адаммен жұмыс істегенде оның көңіл күйін ғана емес, ниетін, түсінігін де ескеру керек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ит» — түсінбейтін, жақсылықты бағаламайтын бейненің символы. «Сары май» — ең дәмді, қымбат, қадірлі нәрсенің белгісі. Яғни ең асыл нәрсені де қабылдамайтын жанды меңзейді. Қазақ ұғымында сары май — берекелі, бағалы ас, ал оны иттің ішіне жаққанмен, оның қадірі артпайды.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өзекті. Мысалы, қабілеті жоқ, ынтасы төмен қызметкерге қанша жағдай жасасаң да, өзі тырыспаса, нәтиже шықпайды. Сол сияқты тәрбиеде де тек қамқорлық аздық етеді, баланың түсінігі мен жауапкершілігі қатар қалыптасуы керек.