Итке сүйек тастасаң қаппайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Итке сүйек тастасаң қаппайды деген мақалдың тура мағынасы — итке жем, яғни сүйек берсең, ол тынышталып, ұрыспайды деген ой. Астарлы мағынасы — адамға орнымен жасалған сый-сияпат, алғыс не аз ғана ілтипат оның ашуын басып, ренішін жұмсарта алады. Кейде кішкене береке, көңілге қарау немесе әділ мәміле үлкен дауды тоқтатады. Бірақ бұл мақал бәрін парамен сатып ал дегенді білдірмейді; ол көбіне ашулы кісіні сабырға шақыру, қарым-қатынасты жұмсарту туралы айтады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ит» — ашулы, қырсық не көңілі толмаған адамға берілген бейне. «Сүйек» — аз да болса жұбату, сый, назар немесе ымыраның нышаны. Ит сүйекке алданғандай, адам да кейде жылы сөзге, аз ғана қамқорлыққа тоқтайды. Халық осы арқылы қарапайым әрекеттің өзінде үлкен психологиялық күш бар екенін көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қызметте, отбасында немесе достар арасында қолданылады. Мысалы, бір әріптес әділетсіздікке ренжіп, ашуланып тұрса, оны ұрыспай, түсіндіріп, кішігірім қолдау көрсетсе, жағдай басылады. Яғни кейде жұмсақ сөз бен дер кезінде жасалған ілтипат жанжалды бәсеңдетеді.