Итке маржан не керек?
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: итке маржанның қажеті жоқ, өйткені ол оның құнын да, сәнін де түсінбейді. Астарлы мағынасы: бағалы, асыл нәрсе оны бағалай алмайтын адамға берілсе, босқа кетеді. Яғни әр нәрсенің қадірін білетін орта, лайықты адам керек. Бұл сөз арқылы халық зерделі мен зердесізді, бағалаушы мен бағаламайтынды айырып көрсеткен.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ит» — түсінбейтін, қадірін ұқпайтын бейнелі образ. Ал «маржан» — асыл заттың, қымбат қасиеттің символы. Ит пен маржанның қатар қойылуы — қарапайым мен қымбаттың сәйкеспеуін көрсететін өткір теңеу. Бұл жерде сөз тек зат туралы емес, білім, ақыл, өнер, кеңес, сенім сияқты құндылықтарға да қатысты.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал білімді, тәжірибені немесе жақсы кеңесті бағаламайтын адамға айтылуы мүмкін. Мысалы, бір адамға тегін берілген пайдалы кітапты оқымай, қайта-қайта елемей жүрсе, «Итке маржан не керек?» деп айтуға болады. Яғни құнды нәрсе оны түсінбейтін жанға қадір болмайтынын ескертеді.