Ит жеген ішінен таусылар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — ит жеп отырған нәрсе ішінен, яғни өз қойнынан таусылып бітеді деген ой. Астарлы мағынасы — ішкі алауыздық, берекесіздік, жікшілдік бар жерде ырыс та, ынтымақ та азаяды. Адам өз ортасына, өз үйіне, өз жұртына зиян келтірсе, ақырында сол кесір алдымен өзіне тиеді. Сондықтан бұл сөз ел ішіндегі татулықтың, ұйымшылдықтың қадірін ескертеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ит» сөзі ашкөздік, ырду-дырду, орынсыз талас, берекесіз қылықтың бейнесі ретінде алынған. «Ішінен таусылар» деген тіркес сырттан келмей-ақ, өз ішіндегі кикілжің мен ысыраптан құт таусылатынын білдіреді. Яғни жау сырттан ғана емес, кейде ішкі мінез бен алауыздықтан да болады.
Қазіргі өмірде
Бүгін бұл мақал отбасында, жұмыста, ұжымда не ауылда бір-бірін көреалмаушылық, ұсақ реніш, орынсыз сөз көбейсе, орта әлсірейтінін аңғартады. Мысалы, бір мекемеде қызметкерлер бір-біріне көмектеспей, бар күшін дауласуға жұмсаса, жұмыс нәтижесі төмендеп, ақыры бәрі де ұтылады. Сондықтан келісім мен сабыр — берекенің негізі.