Ит сүйекті көтіне қарап жұтады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал тура мағынасында иттің сүйекті қалай жұтатынын бейнелейді, бірақ астарында адам мінезі мен ашкөздік, тойымсыздық туралы айтады. Мағынасы: кейбір адам өзіне зиян екенін білсе де, пайдасын ғана ойлап, ойланбай әрекет етеді. Яғни, көрегендіксіз істелген іс соңында опық жегізуі мүмкін.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ит» — ашкөз, аңғал не ойсыз әрекет ететін адамға теңеу. «Сүйек» — қолдағы олжа, аз ғана пайда немесе қызық үшін тәуекел еткен нәрсе. «Көтіне қарап жұту» — істің салдарын, қауіпін ескермей, тек өз құмарын қанағаттандыруды білдіретін әсерлі образ. Халық осы арқылы адамды асығыстықтан сақтандырады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал ойланбай несие алып, кейін қарызын жаба алмай қалған адамға да қатысты айтылады. Мысалы, біреу қажетсіз затты бөліп төлеуге алып, ай сайынғы төлемін есептемей қиналып қалса, «Ит сүйекті көтіне қарап жұтады» деп ескерту жасайды. Яғни, кез келген шешімнің соңы мен салдарын алдын ала ойлау керек.