Ит сүйекке қақалмас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Ит сүйекке қақалмас» деген мақал тура мағынасында ит сүйекті жұта алмай, қақалып қалмайды дегенді білдіреді. Астарлы мағынасы — бір адамға не әулетке, өзіне лайық, үйреншікті нәрсе зиян болмайды, тіпті ыңғайсыз көрінгеннің өзі оған әдеттегі іс болып кетеді. Кейде бұл сөз «кім неге үйренсе, соған төзімді болады» деген ойды да аңғартады. Бірақ мақалдың түп мәні көбіне адамның дағдысы мен табиғатына сай нәрсе оған ауыр тимейтінін білдіреді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ит» — қарапайым, ашқарақ, сүйекке үйренген жануардың бейнесі. «Сүйек» — кәдімгі қорек, күнделікті тіршілік нышаны. Ал «қақалмас» сөзі қауіптің жоқтығын, үйреншікті нәрсенің кедергіге айналмайтынын көрсетеді. Халық бұл арқылы тіршілік тәжірибесін бейнелі түрде жеткізген.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал бір іске әбден төселген адамға қатысты айтылады. Мысалы, көп жылдан бері ауыр жұмыста жүрген адам таршылыққа да, қиын кестеге де оңай бейімделеді. Сонда «оған бұл жұмыс қиын емес, ит сүйекке қақалмас» деп айтуға болады.