Ит құтырса, иесін қабар,
Дау құтырса, биін табар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: ашу қысқан ит өзін бағып-қаққан иесіне де шабуы мүмкін. Астарлы мағынасы: егер дау-дамай күшейіп, шектен шықса, оның салмағы алдымен сол дауды бастағандарға, не соны реттеуге тиіс адамдарға тиеді. Яғни, ушығып кеткен жанжал ақырында бәрін шаршатып, әділ шешім іздетеді. Мақал адамды сабырға, дауды үлкейтпей тоқтатуға үндейді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ит құтыру» — ашу, ыза, бақылаусыз мінездің бейнесі. «Иесін қабар» деуі — тәртіптен шыққан нәрсе өз қолыңды өзің күйдіреді деген ойды білдіреді. Ал «дау құтыру» — жанжалдың асқынуы. «Биін табар» дегені — дау қаншалықты ушықса да, соңында оны шешетін әділ төрелік, ақыл айтатын би, яғни салмақты сөз иесі керек екенін меңзейді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал отбасындағы, жұмыстағы не интернеттегі жанжалдарға қатысты айтылады. Мысалы, екі әріптес бір-біріне ауыр сөз айтып, мәселені ушықтырса, ақыры басшылық араласып, шешім шығарады. Сондықтан дауласқаннан гөрі, дер кезінде тоқтап, ақылмен келіскен дұрыс.
Daý qutyrsa, bıin tabar.