Ит иттігін істемей қоймайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Ит иттігін істемей қоймайды деген мақал адам мінезі оңай өзгермейтінін, жаман әдеті бар кісі өз табиғатына тартып тұратынын білдіреді. Тура мағынада итке тән қылық — үріп, қапқанға ұмтылу, мазасыздану. Астарлы мағынада бұл сөз біреудің мінезіндегі өрескелдік, арамдық, көрсеқызарлық немесе әдепсіздік қайта-қайта байқалатынын меңзейді. Яғни, кей адамға қанша ескерту жасасаң да, бойындағы теріс қылығы бәрібір көрініп қалады.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «ит» бейнесі халық танымында тек жануарды емес, орынсыз қылық, дөрекілік, өз мінезіне ие болмау сияқты ұғымдарды жеткізеді. «Иттігін істеу» тіркесі біреудің ұнамсыз, ұятсыз әрекетін астарлап айтады. Бұл жерде халық сөзді қатты айтпай, мысқыл мен образ арқылы мінез кемшілігін әдемі жеткізген.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал адамды сынап, оның бұрыннан бар жаман әдетін айтып отырғанда қолданылады. Мысалы, бір қызметкер қайта-қайта өсек таратып, ұжымның тыныштығын бұзса, «ит иттігін істемей қоймайды» деп айтуы мүмкін. Бұл — сақ бол, ондай адамның қылығы қайталана береді деген ескерту.