Ит арбаның астында жатып «сүйредім» дер.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал өз еңбегі жоқ, бірақ істің шын ауыртпалығын көтергендей болып сөйлейтін адамды әжуалайды. Ит арбаның астында жай ғана жатып алады, алайда арбаны өзі сүйрегендей қылып мақтанады. Астарлы мағынасы — біреудің еңбегіне ортақтасып, шын жұмыс істемей тұрып еңбексінген болып көрінетін, даурығып сөйлейтін адамға сын айту.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы ит — пайдақор, көлденеңнен күн көргіш немесе бос мақтанға жақын адамның бейнесі. Арба — ауыр еңбек, жауапкершілік, ортақ іс. Астында жату — қимылсыз, іске араласпау деген ұғымды береді. Ал «сүйредім» деуі — өзі атқармаған істі өз еңбегі етіп көрсету. Яғни мақалда жалған мақтан мен еңбексіз даңқ қатты сыналады.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қазір де жиі қолданылады, әсіресе біреудің еңбегін иемденетін адамдарға қатысты айтылады. Мысалы, бір топ оқушы жобаны бір адам дайындап, кейін басқалары да өздерінің жұмысы сияқты сөйлесе, оларға осы мақал айтуға болады. Ол адамды асыра мақтанудан, еңбекті бағалаудан және адал болудан сақтандырады.