Ісі білмес, кісі білер.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: істің сырын толық білмейтін адам бірден дұрыс қорытынды жасай алмайды, оны сырттан бақылаған, тәжірибелі кісі жақсырақ аңғарады. Астарлы мағынасы — біреудің еңбегін, мінезін, шеберлігін немесе жағдайын бағалағанда үстірт сөйлемей, байыппен қарау керек. Кейде істі атқарған адам өз әрекетіне үйреніп кетеді де, оның кем-кетігін байқамай қалады; ал сырт көз кейде анығырақ көреді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ісі білмес» — тәжірибесі аз, мәселенің байыбына жетпеген адам. «Кісі білер» — көргені көп, пайымы бар, салмақтап сөйлейтін жан. Мақал екі ұғымды салыстырып, білім мен тәжірибенің, сырт көз бен ішкі көзқарастың айырмасын көрсетеді. Яғни, шындықты тану үшін тек өз ойың емес, өзгенің де пікірін ескерген дұрыс екенін меңзейді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал жұмыста, оқуда, отбасылық шешімде жиі қолданылады. Мысалы, бір қызметкер өз есебінің кемшілігін байқамай қалса, әріптесі қарап, нақты түзету ұсынады. Сонда «ісі білмес, кісі білер» деп, сырт көздің пайдасын айтып жатады. Бұл — ақылдасуға, сынға ашық болуға үндейтін өмірлік қағида.