Етік жамағанды көрдік,
Тақия жамағанды көрмедік.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал сырттай ұсақ көрінгенімен, адамның орынсыз, ұятсыз мінезін сынайды. Етік жамау — қалыпты, қажет іс: тозған нәрсені жөндеу, үнемдеу, еңбекпен тірлік ету. Ал тақия жамау — қазақ ұғымында ерсілеу, ұсақтықтың, сараңдықтың не келеңсіз әдеттің белгісі ретінде айтылады. Яғни, мақал: қажет жерге үнемшіл бол, бірақ шектен тыс ұсақталып, жараспайтын іске барма деген ойды аңғартады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «етік» — күнделікті тұтынатын, тозса жамайтын заттың бейнесі. Ол тіршілік қамын, қарапайым еңбек пен үнемділікті білдіреді. «Тақия» болса — бас киім, адамның сыртқы көрінісі мен әдебін танытатын нәрсе. Оны жамау әдепке, жарасымға сәйкес келмейтін әрекет ретінде берілген. Осы арқылы халық жақсы мен жөнсізді, орынды мен орынсызды салыстырып отыр.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалны киім-кешекке ғана емес, жалпы мінез-құлыққа қатысты қолдануға болады. Мысалы, бір адам маңызды мәселені шешудің орнына ұсақ-түйекке байланып, әр нәрседен мін іздесе, «Етік жамағанды көрдік, тақия жамағанды көрмедік» деп айтуға болады. Бұл — орынды үнем мен орынсыз ұсақтықтың арасын ажыратуға шақыратын сөз.
Taqııa jamaǵandy kórmedik.