Есі кеткен ешкі жинар,
Ешкі жинап есін жияр.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — ақылы мен бағытын жоғалтқан адам пайдасыз іске ұрынып, ешкі жинап әлек болады. Астарлы мағынасы — адам ойы шашырап, мақсаттан адасқанда, мәнсіз әрекетке беріліп, сол әрекеттің өзінен бір сәтке болса да түзелуге тырысады. Яғни, есінен жаңылған кісі ұсақ-түйекпен айналысып, соның ішінде өз-өзін жинақтауы мүмкін, бірақ бұл шын шешім емес.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ешкі» — берекесіздік пен шашыраңқы күйдің бейнесі. Ешкі көп болып, бытырап жүретін мал ретінде алынса, ол адамның ойы мен ісінің де берекесіз екенін меңзейді. «Есін жияр» деген тіркес — ақылға келу, сабасына түсу дегенді білдіреді. Халық мұнда сыртқы әрекетті ішкі күймен байланыстырып, адамның мінезі мен ісі өзара сабақтас екенін көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал мақсатсыз жүрген, бір істен екіншісіне секіріп, уақытын босқа кетіретін адамға қатысты айтылады. Мысалы, студент емтиханға дайындалмай, телефон мен ұсақ шаруаның соңында жүре берсе, кейін абыржып, соңғы сәтте ғана кітапқа үңіледі. Сонда жұрт оның ессіз қылығын осы мақалмен түйіндейді. Мұнда негізгі ой — алдымен ойды жинап, пайдалы іске берік болу.
Eshki jınap esin jııar.