Ешкі жейді ебелек,
Ешкіні жейді кебенек.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал өмірдегі себеп пен салдарды астарлап көрсетеді: ұсақ, бейқам әрекеттің соңы өзіне кесір болып тиеді. Тура мағынасында, ешкі ебелек сияқты өзіне қолайлы шөпті жейді, ал кебенек — қалың киім, яғни ешкіні ұстап, бауыздап алатын құрал ретінде елестетіледі. Астарлы мағынасы: тіршілікте әр тіршілік иесі өзіне лайық нәрсені ғана пайдаланса да, түбі оның ісі өзіне қайта оралуы мүмкін. Сондықтан адам да әр қадамын ойланып басып, өз пайдасын ғана емес, салдарын да ескеруі керек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ешкі» — ашқарақ, өз керегін ғана іздейтін пенденің бейнесі. «Ебелек» — жұпыны, ұсақ қорек, ал «кебенек» — қауіп пен жазаның белгісі. Яғни қарапайым нәрсе мен қатерлі жағдай қатар қойылып, өмірдің тұрақсыздығы аңғарылады. Мақал қысқа болса да, «жегеннің өтеуі бар» деген ойды терең жеткізеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал ойланбай жасалған әрекеттің зиянын ескерту үшін қолданылады. Мысалы, біреу үнемі интернетте жалған ақпарат таратып жүрсе, кейін өзі де соның кесірін тартып, беделінен айырылуы мүмкін. Яғни әр ісіңнің қайтарымы болатынын ұмытпау керек.
Eshkini jeıdi kebenek.