Ешкі қырыққан сайын бір өледі.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — ешкіні қайта-қайта қырқай берсең, ол әлсіреп, ақыры өліп қалуы мүмкін. Астарлы мағынасы — бір нәрсені орынсыз қайта-қайта қинай беру, шектен тыс пайдалану немесе бір адамды тынымсыз қажай беру зиян әкеледі. Қазақ мұнда «әр істің шегі бар» деген ойды жеткізеді. Табиғатқа да, адамға да, малға да шамадан тыс салмақ салуға болмайды.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ешкі» — әлсіздеу, төзімі шектеулі жан иесінің бейнесі. «Қырқу» — сырттай пайдалы көрінетін әрекет, бірақ ол мөлшерден асса, кесірі тиеді. Сондықтан мақалдағы образ еңбек пен пайданы ғана емес, оны дұрыс мөлшерде істемесең, зиянға айналатынын аңғартады. Бұл — тәкаппарлықпен, ашкөздікпен немесе қаталдықпен істелген істің соңғы нәтижесі жаман болатынын білдіретін терең ескерту.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды адамды не затты орынсыз қыспау, шамадан тыс талап қоймау мағынасында қолдануға болады. Мысалы, бір қызметкерге үнемі қосымша жұмыс бере берсе, оның шаршауы артып, сапасы төмендейді. Сол кезде: «Ешкі қырыққан сайын бір өледі» деп, шектен шығудың зиянын ескертеді.