Есек жорға қатқақта,
Сыры мәлім батпақта.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: есек жорға сияқты жүре алмайды, ал тайғақ, қатқақ жерде оның нағыз болмысы байқалады; батпақта жүргенде де өз сыры ашылады. Астарлы мағынасы: әркімнің шын сипаты қиын кезде білінеді. Жағдай жеңіл кезде адам өзін жақсы көрсеткендей көрінуі мүмкін, бірақ қиындық туса, қабілеті, мінезі, төзімі мен әлсіз тұсы айқындалады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «есек» — қарапайым, ауыр қимылдайтын бейне; «жорға» — әдемі, ыңғайлы жүріс пен ептіліктің белгісі. «Қатқақ» пен «батпақ» — кедергі, қолайсыз жағдай, сынақ символы. Яғни біреу өзін жүйрік, мықты етіп көрсетуі мүмкін, бірақ нағыз ортада оның шынайы деңгейі көрінеді. Халық мұнда сыртқы жылтырау мен ішкі шындықты салыстырады.
Қазіргі өмірде
Бұл мақалды жұмыс, оқу немесе қарым-қатынаста қолдануға болады. Мысалы, бір адам топ алдында белсенді көрініп, көп сөйлейді, бірақ жауапкершілік пен қиын міндет келгенде тайқып кетсе, жұрт «есек жорға қатқақта, сыры мәлім батпақта» деп оның шынайы болмысын аңғарады. Мақал адамды қиын сәтте сыналуға, өз қабілетін бос сөзбен емес, іспен дәлелдеуге үндейді.
Syry málim batpaqta.