Есек шарап ішсе,
Ер-тоқымын сыйға беріп,
Өзі жауыр болар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал орынсыз қызық пен тойымсыздықтың ақыры зиян екенін білдіреді. Есекке шарап беру — табиғатқа жат, пайдасыз іс. Сол сияқты адам да өз болмысына сай келмейтін, шектен тыс ләззатқа не бос қылыққа берілсе, түбі өзі зардап шегеді. Яғни, артық әуестік, тентек әрекет, орынсыз ысырап адамды әлсіретеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы есек — ауыр жұмысқа жегілетін, төзімді, қарапайым малдың бейнесі. Шарап — тыйым салынған не орынсыз рақат, еліктіргіш нәрсенің символы. Ер-тоқымын сыйға беру — өзіне қажет қорғанысты, мүлкін, қадірін бекерден-бекер шашу деген астар береді. Ал «өзі жауыр болар» дегені — соның кесірінен адамның немесе малдың өзі жапа шегетінін көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақалды ақшаны, уақытты не күш-қуатты босқа жұмсаған адамға қатысты қолдануға болады. Мысалы, студент сабағын тастап, ойын-сауыққа көп берілсе, кейін үлгерімі төмендеп, өзі зиян шегеді. Сондықтан мақал адамды байыппен өмір сүруге, шектен шықпауға шақырады.
Er-toqymyn syıǵa berip,
Ózi jaýyr bolar.