Ертеңгі күн құлақтанса,
Еліңді жау шапқандай күйін.
Кешкі күн құлақтанса,
Келінің ұл тапқандай сүйін.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал ертең болатын істі бүгіннен ойлап, алдын ала қамдану керектігін меңзейді. Егер алдағы қауіп ерте естілсе, оған бейқам қарамай, жау шапқандай сақтықпен, ұқыптылықпен дайындалу керек. Ал қуанышты хабар кешке жетсе де, оны жылы қабылдап, шын көңілмен қуанған дұрыс. Яғни, адам өмірде жағымсыз нәрседен сақтанып, жағымдыны шүкірмен қарсы ала білуі тиіс.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «еліңді жау шапқандай» деген тіркес қауіптің ауырлығын, шұғыл әрекет ету қажет екенін көрсетеді. Ал «келінің ұл тапқандай» деген теңеу — ауыл ішіндегі қуаныштың, ұрпақ жалғасының қадірін білдіреді. Қазақ танымында ұл туу — шаңырақтың көбейіп, әулеттің жалғасуы, үлкен қуаныш. Осы екі образ арқылы халық қауіп пен қуанышты салыстырып, өмірдің екі қырын айқын көрсеткен.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қазіргі кезде де алдын ала жоспарлау, хабарды дұрыс қабылдау, сабырлы әрі жауапты болу керек екенін еске салады. Мысалы, емтихан уақыты ерте белгілі болса, оны соңғы күнге қалдырмай, күн сайын дайындалған жөн; ал жақсы жаңалық, мысалы, жұмыста көтермелеу туралы хабар алсаң, соған шын қуанып, еңбектің жемісін бағалаған дұрыс.
Elińdi jaý shapqandaı kúıin.
Keshki kún qulaqtansa,
Keliniń ul tapqandaı súıin.