Еркек қой бұралқы болмас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Еркек қой бұралқы болмас» деген мақал тура мағынасында еркек қойдың үйірден безіп, бұралқы болып кетпейтінін білдіреді. Астарлы мағынасы — ер азамат өз елінен, өз ортасынан, өз міндеті мен жолынан ауытқымауы керек. Қазақ түсінігінде ер жігіт тұрақты, жауапты, намысты, сенімді болуы тиіс. Ол қай жерде жүрсе де, елге жат қылыққа ермей, өз қадірін сақтап, салмақты мінез көрсетуі қажет.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «еркек қой» — әлсіз емес, бірақ бағынышты, тәртіпке көнбіс малдың бейнесі. «Бұралқы» сөзі — иесіз, қаңғып жүрген, орны жоқ деген ұғымды береді. Осы арқылы мақал ер адамның да өз орнын, өз жолын табуы керегін меңзейді. Яғни еркектік тек күште емес, тұрақтылықта, тәртіпте және жауапкершілікте көрінеді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де жас жігітке бағыт-бағдар беретін сөз ретінде қолданылады. Мысалы, оқуын тастап, жеңіл жолға түсіп кеткен жігітке үлкендер: «Еркек қой бұралқы болмас, өз орныңды тап» деп ескертуі мүмкін. Мұнда мақсат — оны намысқа шақырып, өмірде берік ұстанымға, еңбексүйгіштікке тәрбиелеу.