Ердің өзіне қарама, сөзіне қара.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның сыртқы келбетіне, атағына не жасына қарап емес, айтқан сөзі мен уәдесіне қарап бағалауды үйретеді. Тура мағынасында, кісіні тануда оның түрі емес, сөйлеген сөзі маңызды деген ой жатыр. Астарлы мағынасы — ер-азаматтың шын қадірі оның мінезінен, ойынан, уәдеге беріктігінен, ел алдында өзін қалай ұстайтынынан көрінеді. Сөзінде тұратын адам — сенімді, ал бос сөзді, уәдесіз кісіге сене беруге болмайды.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ер» сөзі тек еркек адамды емес, азаматтық тұлғаны, жауапты, беделді кісіні білдіреді. «Өзіне қарама» деуі — сыртқы көрініс алдамшы екенін аңғартады. Ал «сөзіне қара» дегені — адамның ішкі болмысын, ой тазалығын, шынайылығын сөзінен тануға болады деген ишара. Қазақ танымында сөз — мінездің айнасы.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал жұмыста, оқуда, күнделікті қарым-қатынаста өте орынды. Мысалы, бір адам өзін мақтап, көп уәде береді, бірақ істі орындамаса, оны сырт бейнесіне қарап емес, сөзі мен ісіне қарап бағалаймыз. Яғни сенімнің өлшемі — әдемі сөйлеу емес, айтқанын орындау.