Мақал "Еңбексіз тапқан мал есепсіз кетер" дегеніміз, адамның еңбек етпей, оңай жолмен немесе мағынасыз түрде алған заттары мен байлықтары ұзаққа бармайды, тез арада жоғалады немесе шашылып кетеді дегенді білдіреді. Мұнда еңбек, еңбек ету, табандылық пен тұрақтылықтың маңызы үлкен. Нағыз байлық пен табыс тек шынайы еңбек арқылы келеді, ал оңай жолмен келген нәрселер құнсыз болып, тез арада қолды болады.

Яғни, мақалда еңбек пен күш-жігердің міндетті түрде бағаланып, қиындықтар арқылы келген жетістіктердің ғана тұрақты әрі берік болатыны айтылуында.