Еңбексіз өмір жоқ,
Ауырсыз жеңіл жоқ.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — еңбексіз тіршілік болмайды, ал ауыртпалықсыз жеңілдік те келмейді. Астарлы мағынасы — адам өмірдегі игілікке, табысқа, абыройға тек маңдай тер, табандылық және төзім арқылы жетеді. Қиындық көрмей, рахатқа бөлену мүмкін емес; әрбір жеңіл нәтиженің артында міндетті түрде бір күш, шыдам, әрекет жатады.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «ауыр» сөзі тек салмақты емес, өмірдің қиындығын, бейнетін білдіреді. Ал «жеңіл» сөзі — қолайлы, жайлы, жемісті нәтижені меңзейді. Осы екі ұғым қарама-қарсы қойылып, адамға өмірдің заңдылығы түсіндіріледі: ауыр жұмыссыз жеңіл күн де, мол ырыс та болмайды. Бұл жерде еңбек пен нәтиже, бейнет пен зейнет өзара байланыста берілген.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал оқуда да, жұмыста да өте орынды айтылады. Мысалы, студент емтиханға дайындалмай жақсы баға күтсе, нәтиже шықпайды. Ал уақыт бөліп, жүйелі оқыған адам жеңілдікке, яғни табысқа жетеді. Сондықтан мақал жастарды жалқаулықтан сақтап, еңбектің қадірін білуге шақырады.
Aýyrsyz jeńil joq.