Еңбекқорға әр күн сәт,
Еңбексізге бір күн сәт.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал еңбек пен әрекеттің өмірдегі орнын көрсетеді. Еңбекқор адам үшін әр күн пайдалы, ырысқа толы болады: ол уақытын бос жібермей, істі алға бастырады, сондықтан мүмкіндігі де, берекесі де көбейеді. Ал еңбектен қашқан, әрекетсіз адамға бір күннің өзі зор сынақ не сирек сәт сияқты көрінеді, өйткені ондай жан істің қадірін де, уақыттың бағасын да толық түсіне бермейді. Астарлы мағынасы — табыс пен жетістік сәттілікке ғана емес, күнделікті тынымсыз еңбекке байланысты.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «әр күн сәт» деген тіркес еңбекқор адамның өмірі үнемі қолайлы, өнімді екенін білдіреді. Мұндағы «сәт» — тек қысқа мезет емес, қолайлы мүмкіндік, игі нәтиже, берекелі уақыт. Ал «бір күн сәт» дегені еңбексіз жанның уақытты бос өткізіп, тіпті бір күнді де пайдалы іске айналдыра алмайтынын аңғартады. Яғни, күннің өзі адамның еңбегіне қарай құнды немесе бос болып көрінеді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал оқу, жұмыс, кәсіп ашу сияқты істерге дәл келеді. Мысалы, студент күнде аз-аздан дайындалса, емтиханға жақындағанда қиналмайды; ал еріншектікпен жүрген адам соңғы күні үлгермей қалады. Сондықтан бұл мақал уақытты бағалап, күн сайын еңбек етуге үндейді.
Eńbeksizge bir kún sát.