Елмен көгерген еленбес.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Елмен көгерген еленбес» деген мақалдың түйіні — адам жеке дара емес, ел-жұртпен, қауыммен бірге өсіп-өнеді, абырой табады. Тура мағынада көгеру — жасару, жайнау, гүлдену. Астарлы мағынада ол тіршіліктің гүлденуі, беделдің артуы, өмірдің мән табуы. Яғни кісіге тірек болған орта, ағайын, ел болмаса, оның еңбегі де, бақыты да толық көрінбеуі мүмкін. Сондықтан адамға жақсылық әкелетін нәрсе — көппен араласу, елге сүйену, жұрттың қолдауын сезіну.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «көгеру» сөзі — өсіп-өркендеу, береке табу деген бейнелі ұғым. «Еленбес» дегені — көзге түспей қалу, қадірі толық танылмау деген мағына береді. Мұнда адамның жалғыз жетістігінен гөрі, оны елдің тануы мен бағалауы маңызды екені астарланып тұр. Яғни ел — адамды өсіретін топырақ, ал жеке адам — сол топырақта бой көтерген өсімдік секілді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақалды ұжыммен жұмыс істейтін ортада жиі қолдануға болады. Мысалы, бір қызметкер жақсы нәтиже көрсетсе де, ол командасының көмегінсіз биікке жете алмас еді. Сол кезде «Елмен көгерген еленбес» деп, адамның табысы ортақ қолдаумен келгенін еске салады. Бұл сөз кішіпейілділікке, елге сүйеніп, елмен бірге өсудің қадірін түсіндіреді.