Елде түлкі аштан өлмес.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, ел ішінде түлкі аштан өлмейді, яғни ауыл-аймақта, жұрт арасында тіршілік етуге, күн көріске мүмкіндік табылады. Астарлы мағынасы — көпшілік бар жерде адам да, әлсіз де, айлакер де, жалғыз қалмайды; елдің ортасында әркімнің өз несібесі, өз қамы болады. Сонымен бірге, тіршілік ету үшін елдің берекесі мен ортақ өмірі маңызды екенін аңғартады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «түлкі» — айлакер, пысық, қулыққа бейім адамға меңзеу. Ал «аштан өлмес» деген тіркес күнкөріс табыларын, орта ішінде жоқшылықтың өзі жеңілдеу болатынын білдіреді. Түлкінің бейнесі мақалға астар беріп, өмірде ептілік пен бейімделудің де рөлін көрсетеді. Дегенмен, бұл жерде қулықты мадақтау емес, ел ішінде адамға тірек болар орта барын білдіру басым.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал адамды «қайтсем күн көремін?» деген сұраққа жауап іздегенде, орта мен қоғамның маңызын еске салады. Мысалы, бір адам қалаға жұмыс іздеп барып, мүлде жалғыз қалмай, таныс тауып, бір жерде еңбек етіп кетсе, «елде түлкі аштан өлмес» деуге болады. Яғни, жұрт бар жерде жол да, мүмкіндік те табылады.