Ел не демейді, есек не жемейді?
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Ел не демейді, есек не жемейді?» деген мақалдың тура мағынасы: ел-жұрттың сөзі көп, олар не айтпайды, ал есек талғамай, кез келген шөпті жей береді. Астарлы мағынасы — халықтың сырт көз, сын, өсек айтатыны көп, оған бәріне бірдей құлақ асу мүмкін емес. Адам өз ісін дұрыс деп білсе, жұрттың орынсыз сөзіне бола райынан қайтпауы керек. Бұл мақал адамға сабыр, төзім және өз ұстанымын сақтауды үйретеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ел» сөзі — көпшілік пікір, жұрт сыны, кейде орынсыз дауысты білдіреді. «Есек» образы — талғамсыз, қанағатсыз, не болса соны қабылдайтын бейнеде қолданылған. Яғни, елдің сөзі де көп, есектің жейтін асы да көп дегендей, өмірде ұнамайтын, ауыр сөздер де, орынсыз қылықтар да табылады деген ой беріледі.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал әлеуметтік желідегі сынға, көптің пікіріне байланысты жиі айтылады. Мысалы, бір адам өз кәсібін ашып, алғашқы кезде жұрттың түрлі сынына ұшырайды. Сонда ол «Ел не демейді, есек не жемейді?» деп, бос сөзге ермей, жұмысын жалғастыра береді.