Диқан болсаң, қос өгізің тең болсын,
Шаруа болсаң, қос етегің кең болсын.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал еңбекке кіріскен адамның ісі үйлесімді, құрал-жабдығы сай, қолы берекелі болсын деген ойды білдіреді. Тура мағынасында диқанның екі өгізі тең жегіліп, бірдей күшпен жұмыс істеуі керек, ал шаруа адамның киімі де, ыңғайы да кең болып, тірлікке кедергі жасамауы тиіс. Астарлы мағынасы — қандай кәсіп болса да, оның өз тәртібі, талабы, дайындық пен жарасымы болады. Істің алға басуы үшін адам қолдағы мүмкіндікті дұрыс пайдаланып, тіршілікке бейімделе білуі қажет.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қос өгіз» — ауыр еңбектің, жер жыртудың, біркелкі күштің символы. «Тең болсын» деуі екі күштің тепе-тең, жарасымды болуын меңзейді. «Қос етек» — шаруаның кең, қолайлы киімі, яғни жұмысқа ыңғайлы жағдайдың белгісі. Бұл образдар еңбектегі ұқыптылық пен лайықтылықты көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Бүгінде бұл мақал кез келген іске дайындықпен кірісу керек деген мағынада айтылады. Мысалы, егіншілікпен айналысатын адам техникасын, тұқымын, суын алдын ала сайлап алса, жұмысы нәтижелі болады. Сол сияқты кеңседегі қызметкер де құжатты, уақытты, құралын реттеп алса, ісі оңай жүреді.
Sharýa bolsań, qos etegiń keń bolsyn.