Дау - айтыс, барымта - қайтыс.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Дау мен тартыс адамды тоқтамға жеткізбей, тоздырады; ал барымта сияқты өрескел іс тіпті адам өліміне, үлкен қасіретке апарады. Бұл мақалдың тура мағынасы – жанжалдың соңы жақсылық емес, ал астарлы мағынасы – кез келген мәселені ашумен емес, ақылмен, келісіммен шешу керек деген ескерту.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «дау» – сөзге келу, егес, бір-бірімен керісу, ал «айтыс» – қайымдасқан тартыс, пікір қақтығысы. «Барымта» – кек алу, күшпен мал айдап кету сияқты бұрынғы қатал әрекет; «қайтыс» сөзі сол қақтығыстың ақыры ауырлыққа, өлімге дейін баратынын аңғартады. Яғни мақал жанжалдың ұсақ нәрседен басталып, үлкен қайғыға ұласатынын бейнелі түрде көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Бүгінгі күні бұл мақал отбасындағы, жұмыстағы немесе әлеуметтік желідегі дау-дамайға байланысты жиі еске алынады. Мысалы, екі көрші жер үшін ұрысып, бір-біріне ауыр сөз айтса, мәселе сотқа дейін жетіп, арадағы сыйластық мүлде бұзылуы мүмкін. Сондықтан мұндайда сабыр сақтап, мәмілемен шешкен дұрыс.