Бура құтырса, тайлақпен ойнайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: бура ашуланып, құтырса, өзімен тең емес тайлаққа шауып, сонымен алысады. Астарлы мағынасы: күші тасып, есінен айырылған, ашуына ерік берген адам өзінен әлсізге тиісіп, соған зорлық көрсетуі мүмкін. Яғни ашу адамды әділ ойдан шығарып, орынсыз әрекетке итермелейді. Мақал адамды сабырға, өзін тежей білуге шақырады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «бура» — күштің, долылықтың, ыза мен ашудың бейнесі. «Тайлақ» — әлсіз, қорғансыз, жасы кіші жанды білдіреді. Екі образдың қарсы қойылуы зор адам мен дәрменсіздің арасындағы әділетсіздікті көрсетеді. Халық бураның мінезі арқылы ашу үстіндегі адамның ақылдан айрылатынын өте дәл суреттеген.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал басқаларға дөрекілік көрсетіп, әсіресе әлсіз адамға күш көрсетуге болмайтынын ескертеді. Мысалы, жұмыста ашулы басшы өзіне қарсы келе алмайтын жас қызметкерге зекіп, кінәні соған жабуы мүмкін. Осындай кезде мақал «ашуыңды ақылмен жең» деген ойды жеткізеді.