Бұлбұл құс зымыстан көрмей,
Гүлстанның қадірін білмес.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалда адам жақсы мен жаманды, қадір мен қасиетті салыстыра отырып түсінеді деген ой жатыр. Бұлбұл зымырандай жүйрік не өткір көзді құс емес, сондықтан ол гүлстанның, яғни көркем мекеннің шынайы сәнін бірден аңғара бермейді. Астарлы мағынасы: адам кейде өзінде жоқ нәрсенің, қиындықтың немесе салыстырудың арқасында ғана бардың бағасын біледі. Қадірді тану үшін көріп-білу, салыстыру, тәжірибе қажет.
Образдар мен теңеулер
Бұлбұл — әсемдік пен нәзік сезімнің бейнесі. Гүлстан — гүлге толы көркем әлем, береке мен сұлулықтың символы. «Зымыстан» сөзі өткір көру, қырағылық, сергектік мағынасын береді. Яғни, бейне арқылы мақалда «қадірді тану үшін көзің ашық, көңілің сергек болуы керек» деген ой жеткізіледі. Гүлдің ортасында жүрсе де, оны бағаламайтын жан туралы да ишара бар.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал адамдардың өз ортасындағы жақсылықты, отбасының қамқорлығын, жұмыстың немесе мүмкіндіктің бағасын кеш түсінетінін еске салады. Мысалы, студент оқу кезінде кітапхана мен ұстаздың көмегін бағаламай жүруі мүмкін, бірақ емтихан жақындағанда солардың қадірін түсінеді. Сондықтан мақалды «бардың бағасын біл» деген тәрбиелік ескерту ретінде қолданамыз.
Gúlstannyń qadirin bilmes.