Бұлақ көрсең, көзін аш.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамға қолы жеткен жақсылықты байқап, оны сақтап, пайдаға жарату керегін айтады. Тура мағынасы — бұлақтың көзін, яғни су шығатын жерін ашып, тазалау. Астарлы мағынасы — табиғатқа, ортаға, елге пайдалы іс жасау, жабылып қалған мүмкіндікті ашу, игіліктің жолын кеңейту. Біреу көрген жақсы нәрсені елеусіз қалдырмай, оған қамқор болу керек деген ой жатыр.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «бұлақ» — өмірдің, тіршіліктің, ырыс пен берекенің символы. «Көзін ашу» — бір нәрсені іске қосу, тоқтап тұрған қайнарды қайта ағыту деген бейнелі сөз. Яғни, бұл тек суды аршу емес, тұнып тұрған игілікті халық игілігіне айналдыруды білдіреді. Бұлақтың көзі бітелсе, су жүрмейді; сол сияқты адам ықылассыз болса, талай жақсылық іске аспай қалады.
Қазіргі өмірде
Бұл мақалды бүгінгі күні ауылдағы бұлақ көзін тазалау, көшет егу, айналаны көркейту сияқты істерге қолдануға болады. Мысалы, бір топ жас ауыл шетіндегі бітеліп қалған бұлақты тазалап, су көзін қайта ашса, бұл — мақалдың нақты көрінісі. Сондай-ақ мектепте, жұмыста немесе қоғамда пайдасы тиетін істі дер кезінде бастап, оны дамытып жіберу мағынасында да айтылады.