Ботаның көркі - көз,
Адамның көркі - сөз.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал сыртқы сұлулықтан гөрі ішкі мәнге көбірек назар аударады. Ботаға әдемілік беретін нәрсе — оның үлкен, мөлдір көзі болса, адамға шынайы көрік беретін — оның сөйлеген сөзі, ойы мен мәдениеті. Яғни адамды әдемі ететін тек түр-тұлға емес, орынды, әдепті, мағыналы сөз. Сөз арқылы адамның мінезі, тәрбиесі, білімі, адамгершілігі танылады.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «бота» — сұлулықтың, сүйкімділіктің бейнесі. Ал «көз» оның көркін айқындайтын белгі ретінде алынған. «Адамның көркі - сөз» дегенде сөз адамның ішкі әлемін ашатын айна іспетті берілген. Мұнда сөз тек дыбыс емес, ойдың, мәдениеттің, кісіліктің көрсеткіші ретінде көрінеді. Демек, көрік сыртқы бейнемен ғана өлшенбейді, тіл мен сөйлеу әдебі де үлкен мәнге ие.
Қазіргі өмірде
Қазір де бұл мақал өте орынды. Әдемі киініп, сәнденген адамның өзі дөрекі сөйлесе, оның беделі төмендейді. Керісінше, қарапайым киінген, бірақ сыпайы әрі ойлы сөйлейтін адам жұртқа қадірлі болады. Мысалы, жұмыс сұхбатында үміткердің сырт келбетінен бұрын, ойын анық жеткізіп, сыпайы жауап беруі оның абыройын арттырады.
Adamnyń kórki - sóz.