Борсықты ұр тұмсықтан,
Тез өледі шымшықтан.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал сырттай қарағанда бір істің нәтижесін асыра айтып тұрғандай көрінеді. Тура мағынасы: борсық ірілеу аң болғанымен, тұмсықтан дәл ұрсаң, тез әлсіреп, өліп кетеді; ал шымшық өте кішкентай құс. Астарлы мағынасы — қай істің де өз әлсіз тұсы болады, соны тапсаң, үлкені де дәрменсіз қалады. Яғни күштің өзі ғана емес, дәлдік, айла, орынды әрекет те шешуші.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы борсық — күші бар, бірақ осал жері бар адамды не құбылысты білдіреді. Шымшық — кішкентай, әлсіз нәрсенің бейнесі. Екі образды салыстыру арқылы халық «үлкеннің бәрі мықты, кішінің бәрі әлсіз» деген ұғымның дәл емес екенін көрсетеді. Тұмсық — жан иесінің нәзік, сезімтал тұсы ретінде алынған.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал өмірде мәселені күшпен емес, дұрыс жерінен шешуді ескертеді. Мысалы, жұмыста күрделі жоба берілсе, бәрін бірден істеуге ұмтылмай, ең әлсіз тұсын тауып, соны түзетсең, нәтиже тез шығады. Сондай-ақ үлкен мінезді адамның да бір осал жері болатынын аңғартады.
Tez óledi shymshyqtan.