Бөрі арығын білдірмес,
Итке сыртын қампайтар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал сырттай әлсіресе де, намысты адам немесе күшті мінез иесі өз әлсіздігін көрсетпей, өзін тік ұстайтынын білдіреді. Тура мағынасында бөрі — аш қасқыр, ит — одан әлсіз жануар. Бөрі арық болса да, иттің алдында мойымай, сыртын қампайтып, өзін әлі де күшті етіп көрсетеді. Астарлы мағынасы: адам қиындық көрсе де, еңсесін түсірмей, абыройын сақтауы керек деген ой жатыр.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы бөрі — қайсарлықтың, тәкаппар мінездің, ішкі қуаттың бейнесі. Ал ит — дәрежесі төмендеу, қарсы жақтың әлсіздігін аңғартатын образ. «Сыртын қампайтар» деген тіркес ішкі халін білдірмей, сырттай паң, берік көрінуді суреттейді. Яғни мақал адамды да, мінезді де жануарлар арқылы дәл әрі әсерлі бейнелейді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қиын кезеңде сабыр сақтап, өзін жоғалтпайтын адамдарға қатысты қолданылады. Мысалы, жұмысы қиындап, қаржысы азайса да, бір адам әріптестерінің алдында әлсіздігін көрсетпей, жинақы жүрсе, оған осы мақал сай келеді. Бірақ мұны менмендік емес, намыс пен төзімнің белгісі ретінде түсінген дұрыс.
Itke syrtyn qampaıtar.