Біткен іске сыншы көп,
Піскен асқа жеуші көп.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: дайын болған іске қараушы да, бағалаушы да көп болады; ал дайын асты жеуші көп болады. Астарлы мағынасы: бір істі атқару, оны бастау мен аяқтау қиын, ал сырттай сынап, пікір айту оңай. Адамдар көбіне еңбектің машақатын көрмей, нәтижесіне ғана қызығады. Сол себепті бұл сөз еңбектің ауырлығын, ал сынның жеңілдігін меңзейді.
Образдар мен теңеулер
«Біткен іс» — толық орындалған, нәтижесі көрінген жұмыс. «Піскен ас» — дайын, жеуге әзір тағам; мұнда ол еңбектің жемісін бейнелейді. «Сыншы көп» дегені — істің соңында ақыл айтатын, мін табатын адамдардың көптігі. «Жеуші көп» — дайын дүниеден пайда көргісі келетіндердің көп екенін білдіреді. Яғни, халық дайын нәрсенің қадірін тез байқайды, бірақ оған жету жолындағы терді әрдайым бағалай бермейді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал кез келген салада қолданылады: оқу, жұмыс, бизнес, шығармашылықта. Мысалы, бір адам айлап жоба дайындап, тапсырғаннан кейін өзгелер оның кемшілігін ғана сөз етуі мүмкін. Сондайда осы мақал айтылып, ең алдымен істің еңбегін бағалау керек екені еске салынады. Бұл сөз адамды орынсыз сынаудан сақтандырып, біреудің еңбегіне құрметпен қарауға үйретеді.
Pisken asqa jeýshi kóp.