Біреудің өзі жақсы,
Біреудің сөзі жақсы.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамдардың қадір-қасиеті екі қырдан байқалатынын айтады: бірі — ісі мен мінезі арқылы, екіншісі — айтқан сөзі арқылы. «Өзі жақсы» дегені — мінезі түзу, ісі адал, айналасына пайдасы тиетін адам. «Сөзі жақсы» дегені — тілге шешен, орнымен сөйлейтін, көңілге қонымды, жұртты иландыратын адам. Астарлы мағынасы: адамды тек сыртқы көрінісімен емес, әрекетімен де, сөзімен де бағалау керек. Кейбіреудің ісі мықты, бірақ сөзі жұтаң болуы мүмкін; енді біреудің сөзі көркем, бірақ ісі әлсіз болуы ықтимал. Екеуінің де орны бар, бірақ толық адам болу үшін сөз бен істің үйлесімі қажет.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «өзі» сөзі адамның болмысын, мінезін, нақты ісін білдіреді. Ал «сөзі» — оның тіл мәдениеті, ойының анықтығы, адамдармен қарым-қатынасы. Халық «жақсы» деген бір ауыз сөз арқылы іргелі өлшем қояды: жақсы адам — сенім артатын, сөзіне де, ісіне де тоқтауға болатын жан.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өзекті. Мысалы, жұмыс орнында бір қызметкер істе өте тиянақты, бірақ көп сөйлемейді; екіншісі керісінше, әдемі сөйлеп, ұтымды ой айтады. Екеуін салыстырғанда, адамды бір ғана қырымен емес, жалпы болмысымен тану керек екенін осы мақал еске салады.
Bireýdiń sózi jaqsy.