Біреу сөзіңді сөйлесе,
Тілің қышып бара ма?
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамды орынсыз араласудан, өзгенің ісіне килігуден сақтандырады. Тура мағынасында: біреу сенің сөзіңді айтып жатса да, оған бірден жауап беруге, ішкі күйіп-пісуге асықпа. Астарлы мағынасында: сабыр сақта, ашуға ерме, әр сөзге ілесе берме. Кейде бөтеннің сөзін түзетемін деп, өз абыройыңды түсіріп алу оңай.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «сөзіңді сөйлесе» тіркесі — адамның атын атап, пікірін айтуды білдіреді. Ал «тілің қышып бара ма?» деген образ — сөйлегің келіп, тыным таппай, тізгінсіз тілмен жауап қайтаруға құлшынуды меңзейді. Халық тілді қышыған қолға теңеп, сөзге тоқтамайтын, өз-өзін ұстай алмайтын мінезді әжуа етеді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал әлеуметтік желіде, жұмыста не отбасында біреу сіз туралы сөз қозғағанда өте орынды. Мысалы, топ чатта біреу сізге тиісетін пікір жазса, бірден ұрысып кетпей, алдымен сабырмен ойланып, қажет болса сыпайы жауап берген дұрыс. Өйткені асығыс сөз көп жағдайда мәселені ушықтырады.
Tiliń qyshyp bara ma?