Бір күндік ұрыстың,
Қырық күндік кесірі бар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал аз ғана уақытқа созылған ұрыс-керістің де салдары ұзаққа созылатынын айтады. Тура мағынасында бір күн болған жанжалдың өзі кейін қырық күнге дейін тыныштықты бұзып, реніш тудыруы мүмкін. Астарлы мағынасы — адам бір сәттік ашуға еріп, ауыр сөз айтып не тартысқа түссе, оның әсері ұзақ сақталады. Сондықтан сөзге де, әрекетке де абай болу керек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «бір күн» — қысқа уақыттың, ал «қырық күн» — ұзақ мерзімнің белгісі. «Ұрыс» сөзі тек төбелес емес, реніш, дау, кикілжіңді де білдіреді. «Кесір» — жанжалдың зияны, салдары. Халық қысқа қақтығыстың өзінен үлкен зиян тууы мүмкін екенін осылай бейнелі түрде жеткізген.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал отбасындағы, жұмыстағы немесе достар арасындағы келіспеушілікте жиі еске түседі. Мысалы, әріптестер бір жоба үшін ашуланып сөзге келіп қалса, кейін бірге жұмыс істеу қиындайды, ортақ сенім бұзылады. Сондықтан мәселені сабырмен шешіп, артық дау шығармау керек.
Qyryq kúndik kesiri bar.