Бір қозы туса, бір түп жусан артық өсер.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: бір қозы дүниеге келсе, соған азық болар жусан да көбейеді деген ойды білдіреді. Астарлы мағынасы: өмірде әрбір жаңа тіршілікпен бірге оның несібесі, ырысы да қатар келеді. Яғни, Алла берекені көбейтіп, бір жан туса, соған сай несібе табады деген сенім жатыр. Бұл сөз адамды уайымға салмай, несібе мен ризықтың жететінін еске салады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы "қозы" — жаңа туған тіршілік, әлсіз де болса өмірге келген үміттің бейнесі. Ал "жусан" — дала тіршілігінің негізгі қорегі, малға ырыс болған өсімдік. "Бір түп жусан артық өсер" дегені табиғаттың да, тіршіліктің де үйлесімін көрсетеді. Қазақ ұғымында мал туса, оның несібесімен бірге келеді, сондықтан бұл мақал береке мен қамқорлықтың байланысын танытады.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал көбіне жас отбасы, жаңа жұмыс, жаңа жоба басталғанда қолданылады. Мысалы, біреу сәби сүйсе, үлкендер: "Қорықпа, бала өз несібесімен келеді" деп осы мақалдың мәнін жеткізеді. Яғни, қиындыққа емес, үмітке сүйеніп, жаңа бастамадан береке күтуге үндейді.