Білем деген - көп сөз,
Білмеймін деген - бір сөз.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал білімді адамның ойы кең, сөзі де көп болатынын меңзейді. Өйткені ол бір нәрсені терең түсінеді, салыстырады, дәлелдейді, сондықтан ойын ұзақ айтып жеткізеді. Ал білмейтін адам артық сөзге бармай, шындықты мойындап, «білмеймін» деп қысқа жауап береді. Мұндағы астарлы мағына — даналықтың белгісі даурығу емес, шындықты тану. Кейде аз сөйлеп, көп тыңдау ақылдылықтың белгісі болады.
Образдар мен теңеулер
«Көп сөз» — тек көп сөйлеу емес, білімнің молдығын, ойдың тарамдалып шығуын білдіреді. «Бір сөз» — қарапайымдылық, ашықтық, өз шегін білу, артық айтпай шындыққа тоқтау. Мақал екі мінезді салыстырып тұр: бір жағында білгенін дәлелдеуге тырысқан адам, екінші жағында білмегенін жасырмайтын адам. Бұл салыстыру арқылы халық білім мен кішіпейілдікті қатар бағалайды.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал әсіресе сұхбатта, оқуда, жұмыста жиі қолданылады. Мысалы, бір жиналыста бір қызметкер тақырыпты жақсы біліп, мәселені жан-жақты түсіндірсе, екінші адам нақты білмесе, «білмеймін, анықтап алайын» деп қысқа жауап береді. Сол кезде осы мақал орынды айтылады.
Bilmeımin degen - bir sóz.