Барға - мәзір, жоққа - қанағат.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — адамның қолында бар нәрсеге қуанып, жоқтығына күйінбей, сабыр сақтауы. Астарлы мағынасы — өмірдегі тыныштық пен көңіл тоқтық байлыққа емес, қанағатқа байланысты екенін білдіреді. Азға да шүкір еткен адам ішкі берекесін жоғалтпайды, ал жоққа назаланған жан ешқашан разы болмайды.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «бар» сөзі адамның қолындағы несібені, дәулетті немесе азын-аулақ ырысты білдіреді. «Мәзір» — көңілдің көтеріңкі, ризалық күйі. Ал «жоқ» сөзі тапшылықты, жетіспеуді меңзейді, «қанағат» — соған төтеп беретін сабыр мен тоқмейілдіктің бейнесі. Яғни мақал қарама-қарсы екі халді салыстырып, адамның ішкі байлығы сыртқы молдықтан да маңызды екенін көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақалды табысы аз болса да, бар мүмкіндігін дұрыс пайдаланып, артық шағымданбайтын адамға қатысты қолдануға болады. Мысалы, студент стипендиясы көп болмаса да, соған ұқыпты қарап, қажетіне жаратып жүрсе, ол «барға мәзір, жоққа қанағат» дегенге сай әрекет етеді. Мұндай түсінік адамды үнемшіл, сабырлы, ризашылыққа жақын етеді.