Балықтың өзі суда, көзі қырда.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: балық су ішінде тіршілік етсе де, көзі қырда, яғни су сыртындағы кеңістікке бағытталғандай бейнеленеді. Астарлы мағынасы — адам өз орнында, өз ортасында жүрсе де, көңілі мен назары басқа жақта болуы мүмкін. Яғни бір нәрсеге ие болып тұрып, соның қадірін білмей, өзгені аңсау, қанағатсыздық таныту дегенді білдіреді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «балық» — өз ортасында өмір сүріп жатқан адам, ал «су» — оның тіршілік етіп отырған жағдайы, несібесі, ортасы. «Көзі қырда» деген тіркес бір жағынан алысты аңсауды, екінші жағынан қолдағыны бағаламауды білдіреді. Халық осы арқылы адамның ішкі қанағатсыздығын, көз тоймаушылығын өте дәл суреттеген.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал табысы, жұмысы, отбасылық жағдайы бар бола тұра, үнемі өзгемен салысып, өз өміріне риза болмайтын адамға қатысты айтылады. Мысалы, тұрақты жұмысы бар адам әлеуметтік желідегі өзгелердің сәнді өміріне қарап, өз тіршілігін менсінбей кетсе, оған осы мақал сай келеді. Ол адамға қолындағының бағасын біліп, барға шүкір ету керегін еске салады.