Балғын гүлде сояу жоқ,
Қас сұлуда бояу жоқ.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — жаңа ашылған балғын гүлдің тікені болмайды, ал нағыз әдемі, табиғи сұлуға жасанды бояу қажет емес. Астарлы мағынасы — шынайы сұлулық пен тазалық өз болмысымен-ақ көрінеді. Адамның да, нәрсенің де қадірі табиғилығында, мінезінің мөлдірлігінде, сыртқы жасандылықтан ада болуында.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы балғын гүл — пәктік, жастық, нәзіктік бейнесі. Сояу — кедір-бұдыр, мін, жарақат сияқты көрікке дақ түсіретін нәрсенің символы. Ал қас сұлу — шын мәніндегі көркемдік пен үйлесімнің белгісі. Бояу — жасандылық, артық әшекей, табиғи келбетті бүркемелеу мағынасын береді. Демек, мақал сыртқы жылтырақтан гөрі табиғи сұлулықты жоғары қояды.
Қазіргі өмірде
Бұл сөзді адамдарды сыртқы сәнімен емес, табиғи болмысымен бағалау керек болғанда қолданамыз. Мысалы, бір қыз бояусыз-ақ әдемі көрінсе, «қас сұлуда бояу жоқ» деп оның табиғи көркін мақтайды. Сондай-ақ бұл мақал мінезге де қатысты: адам шынайы, жасанды емес болса, оның қадірі арта түседі.
Qas sulýda boıaý joq.