Балақ түрілмей балық тұтылмас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал еңбексіз, дайындықсыз, тәуекелсіз мақсатқа жету қиын екенін білдіреді. Тура мағынасында балық аулау үшін адам балағын түріп, суға кіруге, яғни қолын жұмысқа батыл арнауға тиіс. Астарлы мағынасы — кез келген істің нәтижесі әрекетке, табандылыққа және ыңғайсыздыққа төзе білуге байланысты. Тек ниет етіп қана қою жеткіліксіз, іске кірісу керек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «балақ түрілу» — жұмыстың басталғанын, белді бекем бууды, қорқыныш пен жалқаулықты ысырып тастауды меңзейді. Ал «балық тұту» — мақсатқа жету, пайда көру, нәтиже алу дегеннің бейнесі. Халық қарапайым тіршілік көрінісі арқылы «еңбек етсең ғана ырысқа жетесің» деген ойды өте нақты жеткізген.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өзекті: оқуда, жұмыста, кәсіпте табысқа жету үшін әрекет қажет. Мысалы, бір адам жаңа бизнес ашқысы келсе, тек жоспар құрып отырмай, нарықты зерттеп, тәуекелге барып, алғашқы қадамын жасауы керек. Сонда ғана нәтиже болады.