Бақыты жоқ адамға,
Бадырайған көз береді.
Дауасы жоқ ауызға,
Сылдыраған сөз береді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — бақыты жоқ, жолы болмай жүрген адамға көзге көрінерлік ешқандай нақты көмек берілмейді, тек бос қарау не сырттай жанашырлық қана қалады; ал шын мәнінде «дауасы жоқ ауызға» да ем емес, құр сөз ғана айтылады. Астарлы мағынасы — кей адамдардың қайғысына, мұңына немесе тағдыр тауқыметіне жұрт шын көмек емес, тек қана сөзбен жауап беруі мүмкін. Яғни қиын жағдайда сөздің өзі жеткіліксіз, нақты іс керек екенін ескертеді.
Образдар мен теңеулер
«Бадырайған көз» — таңдану, аяныш, не сырттай қарап тұрудың белгісі. Ол істің шын шешімін емес, тек көзбен бағалауды аңғартады. «Сылдыраған сөз» — жеңіл, құрғақ, әсерсіз, бос сөздің бейнесі. Мұнда сөздің сыртқы әдемілігі бар, бірақ шипасы жоқ екені меңзеледі.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал қолдау орнына бос уәде көп айтылатын жағдайларда қолданылады. Мысалы, ауыр жағдайда жүрген адамға жақындары «бәрі жақсы болады» деп жұбатқанымен, нақты көмек көрсетпесе, осы мақал орынды айтылады. Ол адамға жанашырлық сөзбен емес, амалмен дәлелденетінін ұқтырады.
Badyraıǵan kóz beredi.
Daýasy joq aýyzǵa,
Syldyraǵan sóz beredi.