Бақа батпағын сағынар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адам өзіне үйреншікті, тіпті қолайсыз болса да, таныс ортасын қимайтынын білдіреді. Тура мағынасында бақа өзіне жайлы болған батпақты мекенін сағынады. Астарлы мағынасы — адам да бұрыннан үйренген орнын, әдетін, ортасын тастауға қиналады, себебі таныс нәрсе оған қауіпсіз әрі ыңғайлы көрінеді. Кейде бұл жақсы да, жаман да қылықты аңғартады: бір жағынан, туған ортаға тартылу табиғи сезім; екінші жағынан, адамның жаңалықтан қорқып, дамуға кедергі келтіруі мүмкін.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «бақа» — белгілі бір ортаға әбден бейімделген жанның бейнесі. Ал «батпақ» — қарапайым, тар, бірақ өзіне қолайлы тіршілік кеңістігі. Бұл образдар арқылы халық адамның үйреншікті әдетінен, ескі ортасынан ажырауы қиын екенін дәл көрсеткен. Яғни батпақ тек лайсаң жер емес, сонымен бірге дағдылы өмірдің символы.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал жаңа жұмысқа, жаңа қалаға не жаңа ортаға үйрене алмай жүрген адамға қатысты айтылады. Мысалы, бір қызметкер жақсы мүмкіндік болса да, ескі жұмыс орнын тастауға қорқып, сол ортаға байланып қалса, «Бақа батпағын сағынар» деуге болады. Бұл сөз адамға әдеттің күшін және өзгеріске батыл қарау керегін еске салады.