Аз көпке, аш тоққа теңгерілді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — аз нәрсе көпке, аш адам тоқ адамға теңелді деген ой. Астарлы мағынасы — кейде салыстыруға келмейтін екі жағдайдың арасы өмірде шамалас болып көрінеді: аз да болса жетсе, көптің мәні жоғалады; аштық пен тоқтықтың айырмасы да адамның күйіне қарай бәсеңдейді. Яғни, бардың қадірі, жоқтың зары бір-біріне қарсы қойылып, өмірдің алмасып отыратын қалпы көрсетіледі.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «аз» бен «көп» — заттың көлемін ғана емес, мүмкіндік пен ырыстың айырмасын білдіреді. «Аш» пен «тоқ» — тек қарын күйі емес, мұқтаждық пен қанағаттың символы. Халық бұл арқылы дүниенің шегі жоқ екенін, біреудің азын біреудің көпсін деп бағалаудың салыстырмалы нәрсе екенін аңғартады. Теңгеру сөзі екі түрлі хәлдің уақытша жақындасып қалуын бейнелейді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды табыс, мүмкіндік, тұрмыс жағдайын салыстырғанда қолдануға болады. Мысалы, ай соңында жалақысы аз қызметкер мен табысы жоғары адам кейде екеуі де қаржы тапшылығын сезінеді: бірі үнемдеп өмір сүреді, екіншісі көп табыс тапса да шығыны көп болады. Сонда «аз көпке, аш тоққа теңгерілді» деп, жағдайдың салыстырмалы екенін айтады.