Ауыр істің салмағы білекке түсер,
Ауыр сөздің салмағы жүрекке түсер.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның басына түскен қиын істің де, ауыр сөздің де өз салмағы бар екенін айтады. Тура мағынасында, ауыр нәрсені көтеру үшін білек керек, ал жанды жаралайтын сөз жүрекке әсер етеді. Астарлы мағынасы — денеге түскен жүк қалай шаршатса, орынсыз айтылған қатты сөз де адамды солай қажытады. Сондықтан сөзді ойланып айту, біреудің көңілін ауыртпау маңызды.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «білек» — күштің, еңбек пен төзімнің белгісі. «Жүрек» — адамның ішкі дүниесі, сезімі, намысы мен жан дүниесі. «Салмақ» сөзі екі түрлі мағынада қолданылып тұр: біріншісі — нақты жүктің ауырлығы, екіншісі — сөздің жанға бататын әсері. Осы арқылы халық сөздің де жүк сияқты ауыр екенін көркем түрде жеткізген.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал әсіресе қарым-қатынаста өте өзекті. Мысалы, жұмыста басшы қызметкерді көптің алдында қатты сөзбен төмендетсе, ол адамның көңілі түсіп, ынтасы да азаюы мүмкін. Ал сыпайы, ойлы айтылған ескерту адамды ренжітпей, түзелуге көмектеседі.
Aýyr sózdiń salmaǵy júrekke túser.